Met regelmaat melden zich jonge mensen tussen de 20 en 35 jaar bij een rijangstcoach nadat zij te maken hebben gekregen met paniekklachten. Soms vond de eerste paniekaanval plaats tijdens het autorijden, soms gebeurde dit in een heel andere situatie. Maar ongeacht waar de aanval ontstond, de impact is vaak groot. Veel mensen beschrijven dat hun vertrouwen in zichzelf ineens verdwenen lijkt. Niet zozeer de paniekaanval zelf wordt het grootste probleem, maar vooral de angst dat het opnieuw gebeurt.
Deze zogenaamde anticipatie angst, oftewel de angst voor de angst, kan een sterke invloed krijgen op het dagelijks functioneren. Mensen worden voortdurend alert op signalen van spanning in hun lichaam. Een versnelde hartslag, een gevoel van duizeligheid of een moment van onzekerheid wordt al snel geïnterpreteerd als een mogelijk begin van een nieuwe paniekaanval. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel die binnen de psychologie vaak wordt uitgelegd met de bekende 5G-cirkel: gebeurtenis, gedachte, gevoel, gedrag en gevolg. Negatieve verwachtingen versterken de spanning, waardoor lichamelijke sensaties toenemen en de angst verder groeit.
In het verkeer krijgt deze cirkel een extra lading. De gedachte dat je tijdens het rijden opnieuw een paniekaanval zou kunnen krijgen, voelt direct als een veiligheidsrisico. Veel mensen ontwikkelen daarom strategieën om zich zo veilig mogelijk te voelen. Een veelgehoorde uitspraak is: Ik blijf maar rechts rijden achter het vrachtverkeer, dan kan er tenminste weinig misgaan.’ Begrijpelijk, maar is feitelijk wel een vorm van vermijding. Door bepaalde situaties uit de weg te gaan, lijkt de spanning tijdelijk af te nemen. Tegelijkertijd krijgt de angst de bevestiging dat die situaties blijkbaar gevaarlijk zijn.
Pas wanneer iemand samen met een rijangstcoach gaat oefenen, wordt vaak duidelijk hoeveel invloed deze vermijding heeft gekregen. De begeleiding richt zich daarom niet alleen op het rijden zelf, maar ook op het onderliggende mechanisme. Wat maakt dat iemand zo gespannen blijft? Welke overtuigingen spelen mee?
Bij deze doelgroep zien we regelmatig dat een mate van perfectionisme een rol speelt. De lat ligt hoog. Fouten maken voelt als falen. Daarnaast is er vaak een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Men wil alles onder controle houden en problemen zelfstandig oplossen. Juist in het verkeer werkt dat averechts. Verkeer is namelijk geen individuele prestatie, maar een voortdurend proces van communiceren, anticiperen en samenwerken met anderen.
Wanneer iemand vanuit angst probeert alles zelf te beheersen, verdwijnt vaak het overzicht. De aandacht vernauwt zich naar mogelijke gevaren, lichamelijke signalen of denkbeeldige fouten. En zonder overzicht is het vrijwel onmogelijk om rust te ervaren. Het rijden voelt daardoor steeds zwaarder, terwijl de daadwerkelijke verkeerssituatie daar niet altijd aanleiding toe geeft.
De kracht van begeleiding door een rijangstcoach zit dan ook in het herstellen van vertrouwen, overzicht en samenwerking. Stap voor stap ontdekt iemand dat spanning niet gevaarlijk is, dat fouten menselijk zijn en dat verkeer niet draait om perfectie. Het is bijzonder om te zien hoe de wereld voor mensen weer groter wordt wanneer zij hun vrijheid
terugkrijgen. Niet alleen voor jonge bestuurders met paniekklachten, maar voor iedereen die door angst beperkt is geraakt in zijn mobiliteit en zelfstandigheid.
Dat maakt het werk van een rijangstcoach iedere dag opnieuw zo waardevol.